CHP’li Pala’dan Bakanlığa artan trans yağ tüketimine dair eleştiri

Pala, ülkemizdeki obezite ve kronik hastalık yükünün yalnızca bireyleri ilgilendiren bir sorun olmadığını, gıda kalitesi ve düzenleyici politikalarla bağlantılı ciddi bir halk sağlığı sorunu olduğunu söyledi. “Ne yazık ki ülkemizde yaklaşık her 9 çocuk ve gençten 1’i obeziteyle mücadele ediyor. Yetişkinlerde ise bu oran her 3 vatandaştan 1’ine kadar çıkmaktadır. Türkiye, yetişkinlerde obezitenin en sık görüldüğü ülkeler arasında Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Avrupa Bölgesi’nde üçüncü sıraya kadar çıkmıştır” diyen Pala, trans yağların DSÖ tarafından en riskli gıdalardan biri olarak tanımlandığını vurguladı. Pala, bu nedenle sağlıksız gıdaların denetimi ve toplumun bilgilendirilmesi konusunda daha etkili adımlar atılması gerektiğini belirtti.

Türkiye’de trans yağ tüketiminin hastalıklarla ilişkisine ve Sağlık Bakanlığının bu sorun karşısında aldığı önlemlere ilişkin ayrıntılı bilgi talep eden Prof. Dr. Pala, Bakan Kemal Memişoğlu’na bir soru önergesi iletti. Ancak Bakan Memişoğlu, 6 Ekim 2025 tarihinde iletilen soru önergesine Anayasa’nın 98. maddesi uyarınca öngörülen on beş günlük süre dolmasına rağmen yanıt veremedi.

“Çocuklar taze sebzeye erişemiyor; Bakanlık ise bu utanç tablosunu halktan gizliyor!”

Prof. Dr. Pala, soru önergesinde öncelikle Türkiye’de yetişkin, ergen ve çocuklarda obezite görülme sıklığının son yirmi yılda nasıl değiştiğinin açıklanmasını istedi. Düşük gelir gruplarında kaliteli gıdaya erişimin güç olduğunu belirten Pala, bu verilerin cinsiyet, yaş, il ve sosyal sınıflara göre dağılımlarını sordu. Pala, konuya ilişkin olarak “Trans yağlar ve diğer bir takım endüstriyel gıdalar şirketler tarafından maliyetleri düşürmek için kullanılıyor. Maalesef ülkemizde meyve, sebze ve sağlıklı et ürünleri birçok vatandaş için erişilebilir değil. Sağlık Bakanlığı’nın çalışmaları her gün taze sebze tüketebilen çocukların oranında 2016 yılına kadar ciddi bir düşüş gösteriyordu. Bakanlık güncel raporlarında bu veriyi paylaşmayı tamamen bıraktı” açıklamasında bulundu.

Soru önergesinin devamında Pala, kalp-damar hastalıklarının ölümler içindeki yüksek payına ve özellikle son dönemde hızla artan tip 2 diyabet görülme sıklığına ayrıca değindi. “Trans yağ tüketiminin kalp-damar hastalıklarıyla ilişkisi bilinmektedir. Sağlık Bakanlığı’nın son verilerine göre Türkiye’de ölümlerin yaklaşık yüzde 36’sı kalp-damar hastalıkları nedeniyle gerçekleşmektedir. Ülkemizde artan diyabet görülme sıklığı da aynı düzeyde endişe vericidir. Geçtiğimiz on beş senelik dönemde ülkemizde diyabet görülme sıklığı iki kattan fazla arttı; bugün her 6 yetişkinden 1’i diyabetle mücadele ediyor” dedi.

“Üretim sıkı bir şekilde denetlenmedikçe ve vatandaş bilgilendirilmedikçe bu sorunu çözmek mümkün değil!”

Pala, soru önergesinin sonunda Türkiye’de bu alanda karar verilen önlemlerin kâğıt üzerinde kaldığını ve halk sağlığı göstergelerinde istenen iyileşmenin sağlanamadığını belirtti. “2020’de Türk Gıda Kodeksine getirilen kısıtlamalara rağmen kalp-damar hastalıklarına bağlı ölümler ve tip 2 diyabet görülme sıklığı artmaya devam etmektedir. Bu tablo, mevcut düzenlemelerin üretim tarafında beklenen etkiyi yaratmadığını göstermekteyken, tüketim alışkanlıklarını değiştirecek politikalar da eksik kalmaktadır” diyen Pala, ön yüz besin etiketi ve trafik ışığı modeli gibi tüketiciyi bilgilendiren, anlaşılır uygulamaların hızla hayata geçirilmesi ve denetimlerin sıkılaştırılması gerektiğini söyledi.