Bursa'da GÜRİŞ Holding bünyesinde faaliyet gösteren Bursa Döktaş Dökümcülük Fabrikasında, işçilerin ücretlerinde yüzde 20 oranında indirim yapılmasını kabul ettiklerine dair belge imzalamaları istendi. Belgeyi imzalamayarak tepki gösteren en az 10 işçi işten çıkarıldı. Fabrikada yetkili sendika olan Türk Metal’in ise işçilere bir şey yapamayacağını söyleyerek ‘Ya kabul edin ya da işten çıkarmalar olacak’ dediği ifade edildi.
Yaşanan gelişmeleri konuştuğumuz bir Döktaş işçisi, ücret kesintisinin yüksek ücret alanlarda yüzde 20’yi aştığını belirterek “Saat ücreti yüksek olanlarda bu oran daha yüksek. Patron bu baskıyı 22 maddeye dayandırarak yapıyor. İçeride bu belgeyi imzalamamız yönünde baskı kuruldu. Tepki gösteren imzalamayan 10 kişi şu an kod 46’dan işten çıkarıldı. Böyle yaparak içerideki işçilere mesaj veriyorlar. Ya kabul edin ya da kod 46’dan işten çıkarırız diye. Ücretlerimizin düşürülmesi ve işten atılma korkusuyla her gün fabrikaya gidiyoruz” dedi.
Türk Metal üyesi olduklarını belirten başka bir işçi, sendika yöneticilerinin patronla görüştükten sonra kendilerine “Yüzde 20 ücret düşüşünü kabul edin ya da işten çıkarmaları göze alın” dediğini aktardı. Sendikanın patronun ağzıyla konuştuğunu söyleyen işçi, “Böyle olacaksa biz niye aidat veriyoruz? Bizim paramızla zevküsefa sürüp günün sonunda bizi yüzüstü bıraksınlar diye mi?” diye sordu. İşçi, yüzde 20 ücret kesintisini kabul etmeleri halinde işten çıkarılmayacaklarının garantisini sorduklarında sendikacıların bunun garantisini de veremediğini belirterek, “Şube başkanı fabrikaya geldikten üç hafta sonra bu gelişmeler yaşandı. Bence o gün patronla anlaştılar ve işçiyi masada sattılar” dedi.
Yöneticilerin fabrika içerisinde gezerek baskı kurduğunu belirten başka bir Döktaş işçisi, “’İyi düşünün işten çıkarılmayın’ diye konuşuyorlar. 10 arkadaşımız kod 46’dan çıkarıldı. Bu durumu sopa olarak kullanıyorlar üretim bölgelerinde gezerek. Çünkü bu konu açıldığında tepki gösteren çok oldu. Sonra düşüneceğini söyleyenler oldu. Yöneticiler de gezip düşündünüz mü baskısını kurarak işçiyi psikolojik olarak yıpratıyor” dedi.
Patronun yüzde 20 ücret düşürmesine tepki gösteren başka bir işçi ise “Biz sendikalıyız ve toplu iş sözleşme ile haklarımız yasal olarak güvence altına alındı. Patronun bu madde 22’den yaptığı hamle bizi kapsamamalı. Sözleşmeyle haklarımız kazanıldı. Kazanılmış haklar nasıl geri alınır? Eğer böyle olursa sendikanın ve toplu sözleşmenin ne anlamı var istediği zaman sözleşmeyi böyle delerek istediklerini yaparlar” dedi. Fabrikada herkesin gergin bir şekilde çalıştığını belirten işçi, “Her gün huzursuz bir şekilde işe gidiyoruz. Bu huzursuzluk içerisinde bir de gördüğümüz baskılar var kabul edin yönünde. Böyle bir çalışma ortamında iş kazası yaşamamız çok yüksek” dedi.
İndirimi kabul etmeyen işçiler uygulamaya tepki gösterirken, İSO 500 listesinde 199’uncu sırada yer alan Döktaş 2025 yılında 2 bin 672 çalışanıyla 13.96 milyar lira net satış geliri ve 1.54 milyar lira faiz, amortisman ve vergi öncesi kâr elde etti. Son üç yıldır ise kurumlar vergisi ödemedi.
Patron işçinin iş sözleşmesini İş Kanunu’nun 25/2-e maddesine dayanarak tazminatsız olarak sona erdirdiğinde SGK’ye işten ayrılış kodunu 46 olarak bildirir. Bu madde, işçinin, patronun güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunmasını düzenler.
İş Kanunu’nun 22. maddesi işçinin çalışma koşullarında esaslı değişikliği düzenler. Patron işçinin çalışma koşullarında esaslı değişiklik yapabilmesi için, bu durumu işçiye yazılı olarak bildirmek zorundadır. Patron, işçi altı iş günü içerisinde yazılı olarak kabul ederse ancak işçinin çalışma koşullarında esaslı değişiklik yapabilir.
Ücretin düşürülmesi de çalışma koşullarında esaslı değişiklik kapsamına girdiği için patron, işçinin ücretini ancak işçinin yazılı onayıyla düşürebilir. Eğer işçi onay vermezse bu uygulamaya gidemez.
İşçinin ücretinin düşürülmesini kabul etmemesi üzerine patron işçinin iş sözleşmesini İş Kanunu’nun 25/2-e maddesine dayanarak (kod 46) tazminatsız sona erdiremez. Bu şekilde sona erdirmesi durumunda fesih haksız olacaktır. Ancak uygulamada patronların haksız olduğunu bilmesine rağmen işçilerin iş sözleşmesini tazminatsız olarak sona erdirerek, diğer işçilere göz dağı verdikleri görülüyor.
Uğur Ökdemir