Emeklinin cebinden yeni kesinti: SGK hangi borçların maaştan tahsil edileceğini açıkladı

Emekli, dul ve yetim aylıklarından geçmiş dönem SGK prim borçları nedeniyle yapılacak kesintilere ilişkin ayrıntılar netleşti. Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) yayımladığı genelgeyle hangi borçların kesinti kapsamına girdiği, kesinti oranı ve itiraz süreci düzenlendi.

Genelgeye göre, geçmiş dönemden kalan prim borçları aylıklardan kesinti yoluyla tahsil edilebilecek. Kesinti yapılabilmesi için icra takibi başlatılması gerekmeyecek. Ayrıca aylık sahibinin onayı ya da rızası da aranmayacak.

Hangi borçlar aylıklardan kesilecek?

SGK'nın düzenlemesine göre, sigortalının kendi sigortalılığından kaynaklanan geçmiş dönem prim borçları ile sürekli iş göremezlik ve malullük geliri alanların, emekli aylığı bağlanmadan önceki döneme ait genel sağlık sigortası (GSS) dahil prim borçları aylıklarından tahsil edilebilecek. Kesinti kapsamındaki borçlar arasında;

- Genel sağlık sigortası (GSS) prim borçları,

- İsteğe bağlı sigorta prim borçları,

- Topluluk sigortası prim borçları,

- Tarım sigortası prim borçları,

- Bağ-Kur prim borçları,

- Kamu görevlilerine ait prim ve kesenek borçları yer alıyor.

Geçmiş yıllara ait borçlar da kapsama giriyor

Genelgede uygulamaya ilişkin örneklere de yer verildi. Buna göre, 2025 yılında emekli olan bir kişinin 2023 ve 2024 yıllarına ait genel sağlık sigortası prim borcunun emekli aylığı bağlandıktan sonra tespit edilmesi halinde SGK, bu borcu aylıktan kesinti yaparak tahsil edebilecek.

Benzer şekilde, 2025 yılında yaşamını yitiren bir sigortalının 2022 ve 2023 yıllarından kalan prim borçlarının daha sonra belirlenmesi durumunda, ölüm aylığı bağlanan eş veya kız çocuğunun aylığından da kesinti yapılabilecek.

Dul ve yetim aylıkları da kesinti kapsamında

Düzenlemeye göre, sigortalının çalışırken yaşamını yitirmesi halinde geçmiş dönem prim borçları, ölüm aylığı bağlanan eş, çocuk, anne ve babanın aylıklarından tahsil edilebilecek.

Ölüm aylığı alan kişilerin kendi sigortalılıklarından kaynaklanan geçmiş dönem prim borçları ile genel sağlık sigortası prim borçları da kesinti kapsamına giriyor.

Emekli aylığı alan bir kişinin yaşamını yitirmesi ve eşine ölüm, kızına ise yetim aylığı bağlanması halinde, yaşamını yitiren kişinin geçmiş dönem prim borcu bulunuyorsa bu borç eş ve kızın aldığı aylıklardan kesilebilecek. Buna karşılık, yaşamını yitiren sigortalı nedeniyle SGK'dan aylık almayan eş veya çocuktan bu borç tahsil edilmeyecek.

Ayrıca kendi sigortalılığı nedeniyle emekli aylığı alan bir kişi, prim borcu bulunan ve yaşamını yitiren yakınının borcundan sorumlu tutulmayacak. Bu durumda borç, kişinin kendi emekli aylığından kesilmeyecek.

Kesinti oranı yüzde 10'u aşmayacak

Yasal düzenlemede emekli, dul ve yetim aylıklarından yapılacak kesintinin aylığın yüzde 25'ini aşmaması öngörülüyor. Ancak SGK'nın yayımladığı genelgede, kesintinin maaşın dörtte biri oranında hesaplanacağı, buna karşın aylığın yüzde 10'unu aşamayacağı belirtildi.

Buna göre, geçmiş dönem prim borcu bulunan bir sigortalının yaşamını yitirmesinin ardından eşine bağlanan ölüm aylığından yüzde 10 oranında kesinti yapılabilecek.

Bir kişinin hem kendi emekli aylığını hem de yaşamını yitiren eşinden dolayı ölüm aylığını alması ve her iki dosyada da geçmiş dönem prim borcu bulunması halinde ise her iki aylıktan ayrı ayrı yüzde 10 oranında kesinti uygulanabilecek.

Kesintiye itiraz edilebilecek

SGK genelgesiyle maaşından kesinti yapılan kişilere itiraz hakkı da tanındı. Kesintilere ilişkin itirazlar, sosyal güvenlik il müdürlüklerine veya sosyal güvenlik merkezlerine yapılabilecek. Bu yolla kesintinin dayanağına ve hesaplamasına ilişkin inceleme talep edilebilecek.