Engelliler Haftası, yalnızca birkaç gün boyunca güzel sözlerin paylaşıldığı bir farkındalık haftası olmamalıdır. Çünkü biz engelli bireyler için mücadele sadece bir hafta değil, hayatın her gününde devam ediyor.

Bugün hâlâ birçok engelli birey en temel haklarına ulaşırken bile sayısız engelle karşılaşıyor. Bir görme engelli birey için kaldırımlara bırakılan motosikletler, direkler ya da tabelalar yalnızca bir düzensizlik değil; doğrudan güvenlik sorunudur. Sarı takip yollarının işgal edilmesi, sesli sinyalizasyon eksikliği ve erişilebilir olmayan dijital sistemler; bağımsız hareket etme hakkımızı kısıtlıyor.

Tekerlekli sandalye kullanan bireyler için birkaç basamak bazen aşılması imkânsız bir duvara dönüşebiliyor. “Sadece iki merdiven var” denilen yerler; eğitimden sosyal yaşama kadar birçok alanın dışında bırakılmak anlamına geliyor. İşitme engelli bireyler ise işaret dili desteğinin olmadığı ortamlarda iletişim kurmakta zorlanıyor. Oysa erişilebilirlik bir ayrıcalık değil, temel bir insan hakkıdır.

Otizmli bireyler çoğu zaman yanlış anlaşılmalarla mücadele ederken; birçok otizmli çocuk ve genç müzikte, matematikte, resimde ve teknolojide olağanüstü yetenekler gösterebiliyor. Down sendromlu bireyler spor, sanat, dans ve iş hayatında büyük başarılar elde edebiliyor. Ancak toplum hâlâ çoğu zaman engellerimize değil, potansiyelimize odaklanmayı öğrenebilmiş değil.

Engelli çocuklar için durum daha da hassas. Her çocuğun oyun oynama, eğitim alma, sosyalleşme ve kendini geliştirme hakkı vardır. Dünyada çocuk haklarını korumak için çalışan UNICEF gibi kuruluşlar; engelli çocukların eğitim, sağlık ve sosyal yaşama eşit katılımının önemini sık sık vurguluyor. Çünkü bir çocuğun engelli olması değil, eşit imkanlara ulaşamaması asıl sorundur.

Engelli bireyler ise çoğu zaman çifte mücadele vermek zorunda kalıyor. Hem toplumsal cinsiyet eşitsizliğiyle hem de engelliliğin getirdiği ayrımcılıkla karşı karşıya kalınıyor. Eğitimde, istihdamda ve sosyal yaşamda görünmez bırakılan binlerce insan var. Bu nedenle engelli hakları konusu aynı zamanda kadın hakları, çocuk hakları ve insan hakları meselesidir.

Birleşmiş Milletler tarafından hazırlanan United Nations Engelli Hakları Sözleşmesi’nde de belirtildiği gibi; engelli bireylerin topluma tam ve eşit katılımı temel bir haktır. Ancak gerçek değişim yalnızca sözleşmelerle değil, günlük hayatta kurulan empati ve yapılan somut düzenlemelerle mümkündür.

Bizler yardım bekleyen insanlar değiliz. Bizler eşit fırsatlar, erişilebilir şehirler, bağımsız yaşam hakkı ve toplumsal saygı istiyoruz. Çünkü biz hayatın dışında değil; sanatın, eğitimin, üretimin, sporun ve toplumun tam merkezindeyiz.

Gerçek farkındalık; yılda bir kez mesaj paylaşmak değil, her gün erişilebilir bir toplum oluşturabilmektir.

Birleşmiş Milletler’in engelli hakları alanında vurguladığı temel ilke nettir: “Biz olmadan bizim hakkımızda asla karar vermeyin.” Çünkü engelli bireylerin hayatını etkileyen kararlar alınırken, o hayatı yaşayan insanların sesi mutlaka karar mekanizmalarının içinde olmalıdır.

Engeller bedenlerde değil, zihinlerde ve ihmallerde başlar.