Türkiye’de ekonomi büyüyor, bütçe büyüyor; ancak çalışanların ve emeklilerin sofrası küçülüyor. Peki, bu büyüme kimin için, bu bütçe kime hizmet ediyor? 2027 yılına yaklaşırken milyonlarca çalışan ve emekli, ücret ve aylıklarına yapılacak zamları bekliyor. Oysa hayat pahalılığı, yoksulluk ve derinleşen gelir eşitsizliği karşısında asıl mesele, zam oranlarının ötesinde, emeğin karşılığının insanca yaşamaya yetip yetmediği ve ekonomik büyümenin neden toplumun geniş kesimlerinin refahına dönüşmediğidir.

2027 bütçesinde 27 trilyon 276 milyar lira harcama, 23 trilyon 408 milyar lira gelir ve yaklaşık 3 trilyon 868 milyar lira açık öngörülüyor. Gelir ve giderlerin 2026 başlangıç bütçesine göre yaklaşık yüzde 44 artması, bütçenin büyüklüğünü ortaya koyuyor. Ancak devletin bütçesinin büyümesi, vatandaşın refahının da artacağı anlamına gelmiyor. Belirleyici olan, kamu kaynaklarının kimlerden toplandığı, kimlere aktarıldığı ve hangi toplumsal önceliklere hizmet ettiğidir.

Gelir dağılımındaki derin uçurum, bu tercihlerin önemini daha da artırıyor. TÜİK verilerine göre en yüksek gelirli yüzde 20’lik kesim toplam gelirin yüzde 48’ini alırken, en düşük gelirli yüzde 20’nin payı yalnızca yüzde 6,4’te kalıyor. Böylesine eşitsiz bir yapıda bütçenin önceliği, vergide adaleti güçlendirmek, emeğin millî gelirden aldığı payı artırmak ve yoksulluğu kalıcı biçimde azaltmak olmalıdır. Ne var ki 2027 bütçesinin gelir ve harcama yapısı, bu eşitsizlikleri giderecek güçlü ve kapsamlı bir yeniden bölüşüm politikası ortaya koymuyor.

Bir yanda trilyonluk bütçe ve büyüyen ekonomik zenginlik, diğer yanda geçim mücadelesi veren milyonlar... Bu çelişki yalnızca ekonomik koşullarla değil, kaynakların nasıl bölüşüleceğini belirleyen siyasal ve mali tercihlerle de yakından ilişkili. Dolayısıyla Türkiye’nin asıl meselesi yalnızca asgari ücretin ve emekli aylıklarının kaç lira artırılacağı değil, yaratılan zenginlikten kimin ne kadar pay aldığı ve bütçenin kimin refahını öncelediğidir. Çünkü bir ülkenin gerçek zenginliği bütçesinin büyüklüğüyle değil, halkının refahıyla; ekonomik başarısı ise ürettiği servetle değil, o serveti ne kadar adil bölüştüğüyle ölçülür.

Asgari ücret açlık sınırının altında: Çalışmak neden geçinmeye yetmiyor?

Türkiye’de milyonlarca insan çalıştığı hâlde geçinemiyor, yıllarca emek veren emekliler ise temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor. TÜRK-İŞ’in Ekim 2026 araştırmasına göre dört kişilik bir ailenin yalnızca sağlıklı ve yeterli beslenebilmesi için gereken aylık harcama, yani açlık sınırı 38.024 TL’ye, barınma, ulaşım, eğitim, sağlık ve diğer zorunlu giderleri kapsayan yoksulluk sınırı 123.857 TL’ye yükseldi. Bekâr bir çalışanın aylık yaşama maliyeti ise 49.124 TL’ye ulaştı.

Buna karşılık 2026 yılı net asgari ücreti yalnızca 28.075 TL. Bu tutar, dört kişilik bir ailenin açlık sınırının yaklaşık 9.949 TL, bekâr bir çalışanın yaşama maliyetinin ise 21.049 TL altında. Başka bir ifadeyle asgari ücret, açlık sınırının ancak yüzde 74’ünü, tek kişinin yaşama maliyetinin ise yüzde 57’sini karşılayabiliyor. Tam zamanlı çalışan bir insanın kazancı, kendi temel yaşam giderlerine dahi yetmiyor.

Emeklilerin durumu daha da ağır. 23.552 TL düzeyindeki en düşük emekli aylığı, dört kişilik bir ailenin açlık sınırının 14.472 TL, bekâr bir çalışanın yaşama maliyetinin ise 25.572 TL gerisinde. Yıllarca çalışıp üreten, prim ödeyerek ülke ekonomisine katkı sağlayan milyonlarca emekli, bugün insanca yaşamak bir yana, en temel ihtiyaçlarını karşılamakta güçlük çekiyor.

Elbette açlık ve yoksulluk sınırları dört kişilik bir aileyi, bekâr çalışanın yaşama maliyeti ise tek kişiyi esas alıyor. Ancak bu göstergelerin ortaya koyduğu gerçek değişmiyor: Türkiye’de çalışmak da emekli olmak da insanca yaşamaya yetecek bir geliri güvence altına alamıyor.

Bu nedenle asgari ücret ve emekli aylıkları tartışmasını yalnızca zam oranlarına indirgemek, yaşanan bölüşüm sorununu görünmez kılıyor. Çünkü ücret artışının gerçek ölçüsü açıklanan zam oranı değil, çalışanların ve emeklilerin satın alma gücündeki ve yaşam koşullarındaki iyileşmedir.

Enflasyon düşüyor, hayat pahalılığı sürüyor: Rakamlar mı, sofralar mı?

Enflasyon düşüyor deniliyor, ancak markette, pazarda, kirada ve faturalarda hayat pahalılığı devam ediyor. Peki, açıklanan rakamlar iyileşirken milyonlarca insan neden geçinmekte zorlanıyor? Çünkü enflasyonun düşmesi, fiyatların gerilemesi değil, artış hızının yavaşlaması anlamına geliyor. Ücretler aynı ölçüde artmadığında ise vatandaşın satın alma gücü erimeye devam ediyor.

TÜİK verilerine göre Ekim 2026'da aylık enflasyon yüzde 2,58, yıllık enflasyon yüzde 29,77 olarak gerçekleşirken, yılın ilk on ayındaki birikimli fiyat artışı yüzde 27,52'ye ulaştı. Aynı dönemde TÜRK-İŞ'in hesapladığı mutfak enflasyonu ise yüzde 33,83 oldu. Farklı harcama kalemlerini esas alan bu göstergeler, özellikle dar gelirli hanelerin üzerindeki fiyat baskısının sürdüğünü ortaya koyuyor.

Nitekim TÜRK-İŞ'in hesapladığı açlık sınırı, Ekim 2025'te 28.412 TL iken bir yılda yaklaşık 9.612 TL artarak 38.024 TL'ye yükseldi. Yani enflasyon oranı gerilese bile bir ailenin yalnızca mutfak masrafı için ihtiyaç duyduğu para hızla artmaya devam ediyor.

Bu nedenle ücretlerin ve emekli aylıklarının nominal olarak yükselmesi, tek başına refah artışı anlamına gelmiyor. Enflasyonla mücadelenin gerçek başarısı, yalnızca istatistiklerdeki düşüşle değil; çalışanların ve emeklilerin alım gücünün artması, temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi ve yaşam standartlarının iyileşmesiyle ölçülmelidir.

Zam var, geçim yok: 2027'de asgari ücret insanca yaşamaya yetecek mi?

2027 yılında asgari ücret yüzde 20, 25, 30, hatta 35 artırılsa bile çalışanlar geçinebilecek mi? Asıl yanıtlanması gereken soru bu. Çünkü milyonlarca insan için önemli olan açıklanacak zam oranı değil, aldığı ücretle kirasını ödeyebilmesi, sofrasını kurabilmesi ve temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesidir.

2026 yılı net asgari ücreti olan 28.075 TL üzerinden hesaplandığında, yüzde 20 zamla ücret yaklaşık 33.691 TL'ye, yüzde 25 artışla 35.094 TL'ye, yüzde 30 artışla 36.498 TL'ye, yüzde 35 artışla ise 37.902 TL'ye ulaşacak.

Ancak bu tutarlar TÜRK-İŞ'in Ekim 2026 verileriyle karşılaştırıldığında tablo çarpıcı. Yüzde 25 zamla asgari ücret, mevcut açlık sınırının yaklaşık 2.930 TL, bekâr bir çalışanın yaşama maliyetinin ise 14.030 TL altında kalacak. Yüzde 30 artışta bu farklar sırasıyla 1.526 TL ve 12.626 TL, yüzde 35 artışta ise 122 TL ve 11.222 TL olacak.

Başka bir ifadeyle, yüzde 35'lik zam bile asgari ücreti bugünkü açlık sınırına ulaştıramıyor; tek kişinin yaşama maliyetiyle arasındaki uçurumu kapatamıyor. Üstelik bu hesaplamalara 2027 yılında yaşanabilecek yeni fiyat artışları da dâhil değil.

Mevcut açlık sınırına ulaşmak için yaklaşık yüzde 35,4, bekâr bir çalışanın bugünkü yaşama maliyetini karşılamak için ise yüzde 75 ücret artışı gerekiyor. Bu oranlar bir zam önerisi değil, çalışanların karşı karşıya olduğu geçim açığının büyüklüğünü gösteriyor.

Dolayısıyla asgari ücret yalnızca beklenen enflasyona göre değil; geçmiş alım gücü kayıpları, yaşam maliyetleri, ekonomik büyüme, verimlilik ve bölüşüm adaleti birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir. Çünkü emeğin karşılığını bulmadığı bir ekonomide, yüksek zam oranları bile yoksulluğu ortadan kaldırmaya yetmez.

Hedefler başka, hayat başka: Enflasyon beklentileri ve geçim gerçeği

Enflasyon hedefleri tutsa bile milyonlarca çalışanın ve emeklinin geçim sıkıntısı sona erecek mi? Çünkü enflasyonun düşmesi, geçmişte kaybedilen satın alma gücünün geri kazanılması anlamına gelmiyor. Fiyatlar yükselmeye devam ederken ücretlerin ve aylıkların bu artışların gerisinde kalması, hayat pahalılığını kalıcı bir geçim sorununa dönüştürüyor.

2027–2029 Orta Vadeli Program'da 2026 yıl sonu enflasyonu yüzde 28,4 iken, 2027 enflasyonu ise yüzde 21 olarak öngörülüyor. Buna karşılık Merkez Bankasının Ekim 2026 Piyasa Katılımcıları Anketi'nde beklentiler sırasıyla yüzde 29,6 ve yüzde 23,3 düzeyinde. Resmî hedeflerle piyasa beklentileri arasındaki fark, enflasyonla mücadelede belirsizliklerin sürdüğünü gösteriyor.

Ancak çalışanlar ve emekliler için asıl mesele, enflasyonun kaç puan gerileyeceğinden çok, maaşlarıyla ne kadar gıda alabildikleri, kiralarını ve faturalarını ödeyip ödeyemedikleri, sağlık ve eğitim giderlerini karşılayıp karşılayamadıklarıdır. Bugün milyonlarca insan mutfak ve kira arasında sıkışırken, emekliler en temel ihtiyaçlarından kısmak zorunda kalıyor.

Ücretler ve aylıklar nominal olarak artsa bile yaşam maliyetlerinin gerisinde kaldığında, yapılan zamlar refah sağlamaktan çok gelir kayıplarını sınırlamaya yarıyor. Artan borçluluk, eriyen tasarruflar ve derinleşen gelecek kaygısı da bu tablonun toplumsal sonuçlarını oluşturuyor.

Bu nedenle enflasyonla mücadelede gerçek başarı, yalnızca hedeflenen oranlara ulaşmakla değil; çalışanların ve emeklilerin satın alma gücünün kalıcı biçimde artması, temel ihtiyaçlarını borçlanmadan karşılayabilmesi ve ekonomik büyümeden daha adil pay alabilmesiyle ölçülmelidir.

Vergiye ölçüt, ücrete belirsizlik: Çalışanın alım gücünü kim koruyacak?

Vergiler ve harçlar belirli ekonomik göstergelere göre artırılırken, çalışanların ücretleri neden hayat pahalılığı karşısında yeterince korunamıyor? Bu soru, Türkiye’de gelir politikalarının önceliklerini ve bölüşüm adaletini yeniden tartışmayı gerektiriyor.

2027 yılı yeniden değerleme oranına esas alınan, Ekim 2026 itibarıyla on iki aylık ortalama Yİ-ÜFE artışı yüzde 27,83 düzeyinde. Vergi, harç ve çeşitli kamu yükümlülüklerinin güncellenmesinde belirli endeksleme mekanizmaları bulunurken, ücretlerin belirlenmesinde çalışanların gerçek yaşam maliyetlerini ve satın alma gücü kayıplarını karşılayacak güvencelerin yeterliliği tartışma konusu olmaya devam ediyor.

Elbette yeniden değerleme oranı ile asgari ücret artışı aynı hukuki ve ekonomik esaslara dayanmıyor. Ancak kamu alacaklarının ekonomik koşullara göre güncellenmesi kadar, emeğin gelirinin hayat pahalılığı karşısında korunması da önem taşıyor.

Çünkü kamu maliyesinin sürdürülebilirliği, vatandaşın geçim koşullarından bağımsız düşünülemez. Devletin gelirlerini koruyan bir ekonomik düzen, çalışanların alım gücünü ve insanca yaşama hakkını da gözetmelidir.

27 trilyonluk bütçe: Yük kime, kaynak kime, refah kime?

Devletin bütçesi büyürken milyonlarca çalışanın ve emeklinin sofrası neden küçülüyor? 2027 Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'nde yaklaşık 27,3 trilyon TL harcama, 23,4 trilyon TL gelir ve 3,9 trilyon TL bütçe açığı öngörülüyor. Sosyal yardım ve destekler için ayrılan 1,34 trilyon TL önemli bir kaynak olsa da tek başına yoksulluğun azalacağını veya gelir dağılımının iyileşeceğini göstermiyor. Asıl belirleyici olan, bütçenin kimlerden ne kadar kaynak topladığı ve bu kaynakları hangi toplumsal önceliklere göre dağıttığıdır.

Bir yanda tüketim üzerinden alınan vergilerin dar gelirli haneler üzerindeki yükü, diğer yanda sermayeye sağlanan teşvikler ve vergi avantajları; bir yanda geçim sıkıntısını hafifletmeye yönelik sosyal yardımlar, diğer yanda büyüyen gelir ve servet eşitsizlikleri bulunuyor. Üstelik bütçe açığına, gelecek yıllarda kamu maliyesini zorlayabilecek yükümlülükler ve mali riskler de eşlik ediyor. Bu nedenle bütçe yalnızca gelir ve gider dengesiyle değil, vergi adaleti, harcama öncelikleri ve toplumsal bölüşüm üzerindeki etkileriyle değerlendirilmelidir.

Sosyal yardımlar yoksulluğun etkilerini hafifletebilir; ancak çalışanların ücretleriyle, emeklilerin aylıklarıyla insanca yaşayabildiği adil bir gelir düzeninin yerini tutamaz. Kalıcı çözüm, emeğin millî gelirden aldığı payın artırılması, vergi yükünün ödeme gücüne göre dağıtılması ve kamu kaynaklarının toplumsal refahı güçlendirecek biçimde kullanılmasıdır.

Çünkü bütçe, yalnızca devletin mali hesaplarını değil, ekonomik ve siyasal tercihlerini de ortaya koyar. Milyonlarca insan geçim mücadelesi verirken bütçenin büyümesi tek başına başarı değildir. Gerçek başarı, kamu kaynaklarının halkın refahına dönüşmesi, yoksulluğun azalması ve yaratılan zenginliğin daha adil bölüşülmesidir.

Sonuç: Büyüme kime, yoksulluk kime? mesele adil bölüşüm!

Türkiye’nin asıl sorunu yalnızca ücretlerin ve emekli aylıklarının düşüklüğü değil, yaratılan zenginliğin adaletsiz bölüşümüdür. Ekonomi ve bütçe büyürken milyonlarca insan geçinemiyorsa, bu tabloyu şekillendiren siyasal ve mali tercihlerin sorgulanması gerekir. Çünkü ekonomik başarının gerçek ölçüsü, üretilen servetin büyüklüğü değil, toplumun refahına ne ölçüde yansıdığıdır. Bir yanda servet birikirken diğer yanda yoksulluk derinleşiyorsa, mesele yalnızca kaynak yetersizliği değil, zenginliğin kimlerin elinde toplandığıdır.

Bu eşitsizliğin en somut göstergesi, çalıştığı hâlde geçinemeyen milyonlarca insanın ve yıllarca emek vermesine rağmen temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan emeklilerin yaşadığı geçim sıkıntısıdır. TÜRK-İŞ’in Ekim 2026 araştırmasına göre dört kişilik bir ailenin açlık sınırı 38.024 TL’ye, yoksulluk sınırı ise 123.857 TL’ye ulaşmış durumda. Bu rakamlar, ücretler ile insanca yaşamın maliyeti arasındaki uçurumu ortaya koyuyor.

Peki, yaklaşık 27,3 trilyon liralık 2027 bütçesi bu eşitsizlikleri azaltabilecek mi? Bütçenin gelir ve harcama tercihleri, yoksulluğu kalıcı biçimde azaltacak, emeğin millî gelirden aldığı payı artıracak ve vergide adaleti güçlendirecek kapsamlı bir dönüşüm programını yeterince ortaya koymuyor. Bu yönüyle bütçe, mevcut bölüşüm yapısını değiştirmekten çok ekonomik ve mali ilişkilerin sürdürülmesine ağırlık veren bir çerçeve çiziyor.

Oysa kalıcı ekonomik istikrar ve toplumsal refah; adil ücret politikalarını, üretim ve verimlilik artışını, ödeme gücüne dayalı vergilendirmeyi ve güçlü sosyal koruma mekanizmalarını birlikte gerektirir. Çalışanların alın terinin karşılığını alabildiği, emeklilerin kimseye muhtaç olmadan yaşayabildiği bir ekonomik düzen, geçici desteklerden çok adil gelir dağılımına dayanmalıdır.

Bütçe, yalnızca devletin gelir ve giderlerini değil, kimin yükü taşıdığını, kimin desteklendiğini ve hangi toplumsal kesimlerin öncelendiğini de gösterir. Dolayısıyla asıl mesele ücretlere yapılacak zamların büyüklüğü değil, kamu kaynaklarının yoksulluğu azaltmaya ve toplumsal adaleti güçlendirmeye ne ölçüde hizmet ettiğidir.

Artık ihtiyaç duyulan, geçim sıkıntısını geçici zamlarla hafifletmek değil; emeğin hakkını, vergide adaleti ve refahın hakça bölüşümünü esas alan köklü bir ekonomik dönüşümdür. Çünkü halkın sofrasını büyütmeyen bir büyüme, yoksulluğu azaltmayan bir bütçe gerçek başarı sayılamaz. Türkiye’nin ihtiyacı daha büyük rakamlar değil, herkesin insanca yaşayabildiği ve yaratılan zenginlikten adil pay alabildiği bir ekonomik düzendir.