SGK'nin yürürlüğe koyduğu düzenlemeyle, belirli prim borçları emekli gelir ve aylıklarından doğrudan tahsil edilebilecek. Kesintiler, hak sahibinin onayı veya icra takibi olmadan uygulanacak.
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), yasal düzenlemenin ardından emekli gelir ve aylıklarından SGK alacaklarının tahsil edilmesine ilişkin usul ve esasları belirledi. Düzenlemeyle birlikte belirli SGK borçları için icra takibine ya da hak sahibinin onayına gerek olmadan emekli maaşlarından doğrudan kesinti yapılabilecek.
SGK'den gelir veya aylık alanların kendilerine ya da hak sahibi oldukları kişilerden kaynaklanan prim borçları, belirlenen esaslar doğrultusunda doğrudan aylıklardan tahsil edilecek.
Yasal düzenlemeye göre kesinti oranı en fazla yüzde 25 olabilecek. Ancak uygulamada standart kesinti oranının yüzde 10 olarak uygulanacağı belirtildi.
Kimlerin maaşından kesinti yapılacak?
Düzenleme kapsamında şu grupların gelir ve aylıkları kesintiye tabi olacak:
- İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri alanlar,
- Yaşlılık, malullük, vazife malullüğü ve emekli aylığı alanlar,
- Aylık bağlandıktan sonra genel sağlık sigortası (GSS) prim borcu ortaya çıkanlar,
- Çalışırken yaşamını yitiren sigortalının hak sahipleri (eş, çocuk, anne ve baba),
- Ölüm aylığı alan ve kendi adına SGK borcu bulunan hak sahipleri.
Birden fazla aylık alan borçlular için her aylıktan ayrı ayrı yüzde 10 kesinti yapılabilecek. Borç yalnızca borçlu kişi üzerinden bağlanan aylıklardan tahsil edilecek.
Hangi aylıklar kesintiye tabi?
Kesinti uygulanabilecek ödemeler şöyle sıralandı:
- Sürekli iş göremezlik geliri,
- Ölüm geliri,
- Yaşlılık aylığı,
- Malullük aylığı,
- Vazife malullüğü aylığı,
- Ölüm aylığı.
Üç ödeme türü kapsam dışında bırakıldı
SGK'nin belirlediği esaslara göre şu ödemelerden kesinti yapılmayacak:
- Başarılı sporculara bağlanan aylıklar,
- Terör ve terörle mücadele kapsamında bağlanan aylıklar,
- Bedeli Hazine tarafından karşılanan şeref aylıkları.
Hangi borçlar tahsil edilecek?
Kesinti kapsamında öncelikle genel sağlık sigortası (GSS) prim borçları tahsil edilecek. Bunun ardından sırasıyla;
- 4/1-a (SSK) kapsamındaki isteğe bağlı, topluluk ve tarım sigortalılığı borçları,
- Ek 5 ve Ek 6 sigortalılık borçları,
- 4/1-b (Bağ-Kur) kapsamındaki borçlar,
- 4/1-c (Emekli Sandığı) kapsamındaki borçlanma ve ilgili alacaklar tahsil edilecek.
Birden fazla borcun bulunması halinde zamanaşımına uğramamış en eski borçtan başlanacak. Nafaka alacakları ise SGK alacaklarından önce tahsil edilecek.
Fazla ödemelerde de kesinti yapılabilecek
SGK tarafından yapılan fazla veya yersiz ödemelerden kaynaklanan borç bulunması halinde, öncelikle bu tutarlar tahsil edilecek. Ardından diğer prim borçları için kesinti uygulanacak. Birden fazla borç türünün bulunması durumunda ise kesintiler eş zamanlı yürütülebilecek.
İtiraz hakkı bulunuyor
SGK tarafından yapılan kesintilere karşı hak sahipleri itiraz edebilecek. Genel sağlık sigortası prim borçlarına ilişkin itirazlar, kişinin son ikametgahının bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine yapılabilecek.
Diğer prim borçlarına ilişkin başvurular ise borç dosyasının bulunduğu SGK birimine iletilebilecek. İtirazın reddedilmesi halinde yargı yolu açık olacak.