CHP’li Orhan Sarıbal: Tahıl koridorundan kazanan çok uluslu şirketler oldu

CHP’li Orhan Sarıbal, küresel gıda krizi gerekçesiyle yürütülen Tahıl Koridoru'nun yoksul ülkeleri değil, Cargill, ADM, Bunge ve Louis Dreyfus gibi dev şirketleri zenginleştirdiğini, Türkiye'de ise çiftçinin gümrüksüz ithalatla ezildiğini belirtti.

CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, küresel gıda krizi gerekçesiyle yürütülen Tahıl Koridoru’nun yoksul ülkelere değil Cargill, ADM, Bunge ve Louis Dreyfus gibi dev şirketlere kazandırdığını, Türkiye’de ise çiftçinin gümrüksüz ithalatla ezildiğini belirterek, “Ukrayna’dan 45 ülkeye sevkiyat yapıldı, ihraç edilen 32,9 milyon ton tahılın yüzde 80’i yüksek ve üst-orta gelirli ülkelere gönderildi, en yoksul ülkelere düşen pay yüzde 2,3’te kaldı. Türkiye bu süreçte 3,5 milyon ton tahılı gümrüksüz ithal etti” dedi.

Sarıbal, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Tahıl Koridoru’nun yeniden açılmasına ilişkin açıklamalarını Meclis’te düzenlediği basın toplantısında değerlendirdi. Sarıbal, Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’ya yönelik saldırısının ardından derinleşen küresel gıda krizini hatırlatarak, bu süreçte hayata geçirilen Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması’nın kamuoyuna anlatıldığı gibi yoksul ülkelerin gıda güvenliğini sağlamak için değil, küresel tarım ve gıda tekellerinin çıkarlarını korumak amacıyla işletildiğini söyledi.

Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı verilerine dikkati çeken Sarıbal, Ukrayna’nın savaş öncesinde yaklaşık 400 milyon insanın temel gıda ihtiyacını karşılayan kritik bir tahıl tedarikçisi konumunda bulunduğunu ifade etti. Söz konusu koşullarda 22 Temmuz 2022 tarihinde Ukrayna, Rusya, Türkiye ve BM arasında İstanbul’da “Karadeniz Tahıl Girişimi” adıyla bir anlaşma imzalandığını hatırlatan Sarıbal, anlaşmanın, Karadeniz’deki Odessa, Çornomorsk ve Jujnıy limanlarından güvenli tahıl sevkiyatını sağlamayı hedeflediğini belirtti.

Sarıbal, Karadeniz Tahıl Koridoru kapsamında Ukrayna’dan ihraç edilen 32,9 milyon ton tahılın yüzde 80’inin, Avrupa Birliği ülkeleri, Çin ve Türkiye gibi ülkelere gönderildiğini belirterek, en yoksul ülkelere düşen payın yalnızca yüzde 2,3’te kaldığını ifade etti. Bu tabloya bakıldığında sürecin kazananlarının küresel tahıl ticaretini kontrol eden Cargill, ADM, Bunge ve Louis Dreyfus gibi çokuluslu şirketler olduğunu vurgulayan Sarıbal, küresel tahıl ticaretinde fiili bir “çoklu tekel” yapısının oluştuğunu da vurguladı.

Türkiye açısından Tahıl Koridoru’nun ciddi sonuçlar doğurduğunu vurgulayan Sarıbal, gümrüksüz ithalat nedeniyle depoların dolduğunu, hasat döneminde ise yerli üreticinin ürününü Toprak Mahsulleri Ofisi’nin açıkladığı fiyatların altında satmak zorunda kaldığını söyledi. Milletvekili Sarıbal, Tahıl Koridoru’nun sonuçlarına ilişkin olarak, “Bu mekanizma yoksulluğu azaltmadı; tekellerin karını büyüttü, üreticiyi ve küçük çiftçiyi ezdi. Aynı zamanda iktidara siyasi olarak ‘arabulucu’ imajı kazandıran bir araç haline getirildi” değerlendirmesinde bulundu.

Haziran 2022 itibarıyla Cargill başta olmak üzere küresel tahıl şirketlerinin Ukrayna’daki terminalleri ve silolarının tamamen dolu olduğunu belirten Sarıbal, Tahıl Koridoru kapsamında en fazla ürün alan ülkeler arasında 7,9 milyon ton ile Çin ve 6 milyon ton ile İspanya’nın ardından Türkiye’nin üçüncü sırada yer aldığını söyledi.

Sarıbal, Türkiye’nin bu süreçte 3,5 milyon ton tahılı gümrüksüz olarak ithal ettiğini ifade ederek, gümrüksüz ithalat nedeniyle depoların dolduğunu, hasat döneminde ise yerli üreticinin ürününü Toprak Mahsulleri Ofisi’nin açıkladığı fiyatların altında satmak zorunda kaldığını, bu durumun üreticinin doğrudan mağdur edilmesine yol açtığını belirtti.